يوروفايتر تايفون، بهترين جنگنده نسل چهار در جهان


Eurofighter Typhoon

جنگنده EF2000 ملقب به توفان شديد (Typhoon). طرح اين هواپيما از سال ۱۹۸۳ ميلادي در نظر گرفته شد و بعد از چندين سال بررسي و تحقيق بالاخره در سال ۱۹۸۸ طرح هاي تئوريك آن به پايان رسيد و آماده شد البته با تاخير ۶ ساله اي اين كار انجام شد اما سرانجام اولين نمونه پروازي اين هواپيما در ۲۶ مارس سال ۱۹۹۴ توسط سرخلبان «پيتر وگر» (Peter Weger) به پرواز در آمد. اين هواپيما توسط كنسرسيوم چند مليتي متشكل از موسسات هوافضاي انگلستان (CASA ,(British Aerospace از اسپانيا، Alenia از ايتاليا و هوافضاي آلمان (Deutsche Aerospace)۳ ساخت و طراحي شده است كه البته آلمان و انگلستان مديريت طرح را بر عهده گرفتند.

 



در ابتدا پروژه بر برتري هوايي، دفاع هوايي و حملات هوايي متمركز شده بود. اما بعد از مدتي و احساس نياز كشورها نسبت به اهداف زميني مسير طراحي براي ساختن چندين مدل تغيير كرد و EF2000 آماده حملات هوا به زمين نيز شد.

 

 


یوروفایتر نیروی هوایی آلمان (لوفت وافه)

طرح كاملا مهندسي بدنه و سيستم هاي الكترونيك، ديد عالي 360 درجه، قابليت پرواز مافوق صوت بدون استفاده از پس سوز، بهره گيري از كانارد جهت افزايش توانمندي حركت چرخشي، بهره گيري از جديدترين و بهترين جنگ افزارهاي روز جهان، TBO يا فاصلهء بين دو تعمير بالا، موتورهاي كم مصرف ولي پرقدرت، رادار بسيار پيشرفته فازي آرايه اي يا AESA با توانايي تهيه نقشهء دقيق از سطح زمين، كابين هوشمند با در نظرگرفتن رابط خلبان با ماشين، استيك كنترل وسط نصب شده ارگونوميك، نمايشگرهاي رنگي چندكاره و بسياري موارد ديگر باعث شده اند جنگندهء Eurofighter Typhoon به عنوان بهترين جنگندهء غيراستيلث يا به عبارتي نسل 4 در جهان شناخته گردد...

جنگندهء يوروفايتر تايفون، شماري زيادي از تكنولوژي هاي بسيار پيشرفته و مهندسي را مورد استفاده قرار مي دهد. در بدنة اين هواپيما، به ميزان بسيار زيادي از مواد كامپوزيتي استفاده شده و تنها 15 درصد سطح بدنه از فلزات ساخته شده است. پيشرانه هاي جديد EJ200 در تركيب با سطوح كاملا آيروديناميكي هواپيما، بدون نياز به استفاده از پس سوز و در هنگامي كه جنگنده به طور نرمال با جنگ افزارها بارگذاري شده است، توانمندي پرواز مافوق صوت (سوپر کروز) را به هواپيما مي بخشند. سامانه هاي بسيار پيشرفتهء كنترل پرواز و طراحي ناپايدار اين هواپيما، سهم شاياني در مانورپذيري اين جنگنده در ارتفاعات بالا و سرعتهاي زياد ايفا مي كنند. اين موارد در تركيب با سامانه هاي قدرتمند دفاعي، حسگرهاي بسيار پيشرفتهء فعال و غيرفعال، دارا بودن كابيني ارگونوميك در جهت كمك به وظایف خلبان، و سطح مقطع راداري بسيار اندك در مقايسه با ساير جنگنده ها، نقش قابل توجهي را در رقابت اين هواپيما با ساير پرنده ها بازی می کنند.

CEP
میزان تهديدات آينده در طراحي يوروفايتر، تعهدي جهت توسعهء تمامي سيستم هاي آن براي آينده بوده اند كه در اصطلاح «برنامهء قابليت توسعه» يا Capability Enhancement Programme ناميده شده است. بدین جهت اغلب سيستم هاي به كار رفته در هواپيماها، به نحوي طراحي شده اند تا به آساني قابل تعويض و جايگزيني با نمونهء بهتر در سالهاي آينده باشند. اين امر در تايفون، به واسطهء بهبود تكنولوژي و كاهش هزينه هاي نصب تجهيزات پيشرفتهء جديد، باعث مي‏شود تا جنگنده همچنان در كورس رقابت باقي بماند. بسياري از اين سيستم هاي بالقوه در تايفون، بدين شكل بهينه و به روز مي گردند. پروژه ساخت جنگنده يوروفايتر تايفون، به چند بخش گوناگون عملياتي تقسيم شده است. اين پروژه را چندين كنسرسيوم، مستقل از سازندهء اصلي هواپيما بر عهده دارند. اولين آنها شركت DERA يا Defense Evaluation and Research Agency مي‏باشد كه اكنون به دو بخش QinetiQ و DSTL تقسيم شده است. بي شباهت به اغلب طرح هاي تئوريك مطالعه و بررسي شده، يوروفايتر از يك طرح صحيح و اثبات شده در شبيه سازي به وسيلهء كامپيوترهاي پرقدرت، بهره مي‏برد. اين امر به واسطهء شبكه سازي چندين سيستم کامپیوتری شبيه ساز جنگي بدست آمده است که هرکدام توسط خلبانان با تجربه هدایت می شده اند.


این سیستم شبکه، به طور جامع، وضعیت درگیری جنگندهء یوروفایتر با سایر جنگنده های مشابه، نظیر گونه های بهینه شدهء خانوادهء سوخوی27 فلانکر در حالت فراتر از میدان دید را مورد بررسی و ارزیابی قرار داد. (منظور گونه سوخوی35 سوپر فلانکر و انواع مشابه آن است)

كابين خلبان EF2000 را مي توان از پيشرفته ترين كابين هاي دنياي كنوني دانست كه نسبت به جنگنده هاي ديگر بسيار كار خلبان را ساده تر كرده است. سيستم هدايت الكتريكي هواپيما (Fly-by-wire) به خلبان آسودگي كامل را براي هدايت اين جنگنده مي دهد. اكثر كليدهاي مهم و ضروري بر روي اهرم هدايت تعبيه شده است. حتي سيستمي وجود دارد كه اگر در مانورها و يا سقوط هاي آزاد با فشار بالا (Over G) خلبان بي هوش شد به صورت خودكار اين سيستم هدايت را بر عهده مي گيرد و به صورت عادي باز مي گردد.




مطالعات در تمامی موارد، با استفاده از تمامی توان بهترین سیستم های موجود بر روی هر دو هواپیمای روسی و یوروفایتر، سامانه های آویونیک، ساختار بدنه (شامل اطلاعات مربوط به سطح مقطع راداری)، بازدهی موتورها (شامل میزان مصرف سوخت)، سیستم های دفاعی و رابطهای خلبان - ماشین به انجام رسیدند. در این آزمایشات، جنگندهء فرانسوی رافال به موشکهای هوا به هوای MICA ساخت Matra و BAe (که نخستین گزینه نیروی هوایی فرانسه برای درگیری های هواییست) و سایر هواپیماها به موشک هوا به هوای میان برد آمرام ساخت رایتئون - هیوز مجهز شدند.

در این شبیه سازی ها، جنگندهء یوروفایتر در 82 درصد موارد در برابر سایر جنگنده ها به پیروزی قاطع دست پیدا کرد. (100 درصد به معنای پیروزی قاطع در تمامی نبردها، صفر درصد به معنای باخت مطلق و 50 درصد به معنای تساویست) روش معمول تر جهت بیان اندازه توانمندی جنگی، برای تایفون معادل 4.5 به يك می باشد. به بیانی دیگر و از روی آمار بدست آمده از طريق سوپر كامپيوترهاي شبكه شده، هر جنگندهء یوروفایتر، در برابر ساقط کردن 4.5 فروند جنگندهء سوخوی Su-35 سرنگون می شود. این مقایسه، با در نظر گرفتن آمار کسب شده توسط سایر جنگنده ها، بسیار مطلوب و عالی محسوب می شود. رقم توانمندی نبرد هوایی در فاصلهء دور از دید چشم برای جنگندهء شکاری F-16C Falcon معادل 0.3 به يك؛ برای F-15C Eagle معادل 0.8 به يك، براي F-18C Hornet معادل 0.3 به يك، براي مدلي پست شده از اف18 سوپر هورنت كه در شبيه ساز + F-18 ناميده شده است، 0.4 به يك و براي جنگندهء فرانسوي رافال، يك به يك ارزيابي گرديد. در اين ارزيابي كامپيوتري، تنها جنگندهء بسيار توانمند لاكهيد مارتين، يعني F-22 Raptor توانست قدرت بسيار بالاتري به نمايش بگذارد و به رقم 10.1 در برابر يك دست يابد.

در مورد تجهيزات قابل حمل نمي توان به صورت دقيق نشان داد زيرا تمامي موشك ها، راكت ها و بمب هاي پيشرفته را مي تواند با خود حمل كند. اين هواپيما از يك مسلس ۲۶ ميلي متري Mauser نيز بهره مي برد.




یوروفایتر مجهز به بمب های هدایت لیزری GBU-24 و موشکهای هوا به هوای MICA



به جز اين سنجش و ارزيابي توانمندي جنگي، تعدادي از موارد قابل مقايسه به صورت جداگانه نيز در دسترس مي‏باشد. براي مثال ارزش بسيار بالاي توانمندي نبرد هوایی در فاصله هاي دور از ديد چشم خلبان در ارتفاعات متوسط، فزوني بسياري مي‏يابد و در این افزایش توانایی در ارتفاع 22000 فوتی و سرعت 0.9 ماخ با اف22 برابری پیدا می کند. در سرعتهای بالای صوت، برای مثال 1.6 ماخ در ارتفاع 36000 فوتی، میزان پایداری و سرعت چرخش یوروفایتر حتی از اف22 نیز بهتر می شود، ضمن اینکه در میزان چرخش ناگهانی نیز از اف22 پیش می افتد. در ارتفاعات پست، یوروفایتر قادر است در زمانی کمتر از 30 ثانیه، سرعت خود را از 200 نات بر ثانیه به 1 ماخ برساند. بدیهی است که در سرعتهای کمتر از صوت نیز میزان پایداری، چرخش و تغییر مسیر ناگهانی یوروفایتر از اف22 بهتر است. در این میان تنها جنگندهء فرانسوی رافال در برخی موارد به قابلیت هایی نزدیک به یوروفایتر قادر است دست یابد.

يكي از مشخصات بارز اين جنگنده، قابليت فرود و برخاست كوتاه (STOL) است. براي اين عمل هواپيما بايد به موتورهاي نيرومندي مجهز باشد. در اين راستا دوموتور توربوفن EJ200 با فناوري پيشرفته بر روي EF-2000 نصب است كه هر كدام نيروي پيشراني به اندازه ۲۰۲۵۰ پوند فراهم مي آورند و قدرت بلند شدن با باري به وزن ۳۶۴۸۰ پوند را نيز دارند

 


مشخصه ديگري كه EF2000 را از جنگنده هاي ديگر متمايز مي سازد (BVR) است BVR يا خلبان را قادر مي سازد تا هدف هاي حتي دورتر از ۶۰ مايل را نيز شناسايي كند و تحت كنترل داشته باشد. در اكثر وب سايت ها نوشته شده است كه EF2000 نسبت به تمامي جنگنده هاي آمريكايي و روسي برتري دارد و تنها رقيبش مي تواند F-22 آمريكايي باشد و سريعاً بعد از اين نكته اشاره شده كه F-22 قيمتش ۲ برابر EF2000 است و اين نيز يكي ديگر از مدال هاي درخشان EF2000 است

نکتهء مهمی که باید در خاطر سپرد آن است که به هنگام انجام آزمایش این داده ها، جزئیات کامل مربوط به یوروفایتر، هنوز بر روی شبیه سازها قرار نگرفته بودند. بدون در اختیار داشتن این اطلاعات نمی توان مشخص نمود که آیا خصوصیات بهینه و کامل یورفایتر در این نبردهای گوناگون آزمایش شده بودند یا خیر. اگرچه این مطالعات، اثباتگر توانمندی ذاتی جنگندهء یوروفایتر بودند.

ارزیابی ملی
هنگام انتخاب یک هواپیمای جنگنده جهت نیروی هوایی ملی یک کشور، نیاز به مقایسهء شماری از معیارها، تکنولوژی ها، قابلیتهای کاربردی و موارد سیاسی لازم می گردد. این انتخاب به گروه بررسی کننده، ایدهء انجام چگونگی تغییرات در اساس نیازهای مربوط به یک جنگنده که برای پروسهء انتخاب مورد نیاز است می دهد. البته به هنگام آزمایش، مواردی بیش از چند عامل سادهء مربوط به قابلیتهای در نظر گرفته شده در انتخاب جنگنده لحاظ می گردند. برای مثال به تازگی دولت کره جنوبی، پروسهء صحیحی را جهت آزمایش عوامل دیگری که برای لغو قرارداد یا تصمیم خرید موثر بودند به کار گرفت که مواردی تکنیکی و مربوط به سازگاری با زمین بودند.



همانطور که شما خوانندگان محترم دیدید، چه بسا با یک تحلیل ساده نیز می توان به اختلافات عمیقی در انتخاب یک هواپیما بر اساس اطلاعات و ضوابطی که پراهمیت هستند، دست پیدا کرد. این مقالهء کوتاه همچنین نشان داد که جنگندهء یوروفایتر تایفون، معلوم نیست در هر شرایطی بر دشمن چیره شود و مقایسهء انجام شده، به خوبی بر مسائل عملیاتی هواپیما نظیر ترکیب هر دو نبرد هوایی و زمینی اشراف نداشت. این امر با درنظر گرفتن شاخصی چون قیمت هواپیما، صحیح تر نیز به نظر می رسد.