F-15 Eagle

همانگونه که می دانید، هر جنگنده‌ای یا به طور کلی هر هواپیمایی، ویژگی یا خصوصیتی دارد که به وسیله‌ي آن برتری خود را بر رقیبانش اثبات می­کند. اما جمع شدن تمام ویژگی­ها و صفات مطلوب برای یک جنگنده در یک هواپیمای به‌خصوص، قدری مایه­ی شگفتی است، اما واقعیت هم دارد و این مسئله در هواپیمای جنگنده­ی اف-15 ایگل، رویایی حقیقی است.

باز هم باید به سال­های جنگ سرد برگردیم، چرا که بی‌شک در این سال‌ها، بزرگ‌ترین تحوّلات در علم هوانوردی روی داد و برای تشریح این تحولات، توصیف حال و هوای آن دوران، امری اجتناب ناپذیر است. در آن دوران، پس از آشکار شدن ضعف هواپیمای اف-4 (فانتوم) در برابر جنگنده‌های جدید روسیه، هواپیمای اسطوره‌ای اف-14 تامکت به خدمت نیروی دریایی آمریکا در‌آمد، اما نیروی هوایی همچنان از فانتوم‌های قدیمی استفاده می‌کرد. بسیاری از جمله خود شرکت گرومن استخدام تامكت را به نیروی هوایی پیشنهاد کردند، اما چه بهتر که نیروی هوایی هیچ­گاه این پیشنهاد­ها را نپذیرفت چرا که نتیجه‌ آن شد که هواپیمایی نوین به نام F-15 Eagle که مخصوصاً برای نیروی هوایی و جنگ­های هوا به هوا طراحی شده بود، متولد گردید.

ظهور جنگنده‌ي سنگين و پرتوان ميگ-25 در شوروي، بدیهی بود که وزارت دفاع ایالات متحده را به این فکر وادارد تا کار ساخت یک جنگنده‌ی برتر هوایی با بهترين شرايط را در نیروی هوایی ایالات متحده، به عنوان یک ضرورت دنبال كند. انجام پروژه‌ی مذکور به شرکت‌هاي مک دانل و جنرال داینامیکس، فرچایلد، بویینگ، گرومن، لاکهید، ووف و نورث امریکن ارائه وپیشنهاد گردید که فقط سه شرکت مکدانل ،فیر چایلد و نورث امریکن در مرحله­ی عقد قرارداد پذیرفته شدند و مراحل پیشنهاد پروژه تا ماه ژوئن 1969 به اتمام رسید و نیروی هوایی ایالات متحده از ماه جولای تا دسامبر، ارزیابی‌های لازم را توسط بخش سیستم‌های هوانوردی خود به انجام رساند و نهایتاً انتخاب شرکت مکدانل داگلاس به عنوان پیمان­کار پروژه­ی جدید در 23 دسامبر 1969 به طور رسمی اعلام گردید.

 

به راستی F-15 چگونه جنگنده ای بود

 F-15 که توسط شرکت مک دانل داگلاس طراحی شده بود، می­توانست به شایستگی از عهده‌ي هر گونه جنگ هوایی برآید، خواه این نبرد یک نبرد هوایی از فاصله­ی نزدیک (dogfight) بود، یا خواه یک نبرد از فاصله­ی دور یا فراتر از دید چشمی (BVR) بود. شرکت مک دانل داگلاس برای طراحی اف-15، از جدیدترین روش­های آیرودینامیکی  طراحی بال بهره جست. اما با وجود این، در نخستین پروازهای این جنگنده که از 27 جولای 1972 آغاز شد، اشکالاتی همچون ناپایداری و لرزش شدید در بال‌ها در سرعت‌های نزدیک به سرعت صوت ظاهر گشت که بعداً با طراحی دوباره­ی لبه­ی حمله و لبه­ی فرار بال و همچنین تغییراتی در پروفیل آن، این مشکلات نیز تا حدود زیادی برطرف گردید. اگرچه استفاده از فلز تیتانیوم که به مراتب از فولاد سبک‌تر و مقاوم‌تر است و همچنین به‌کاربردن دهانه­ی (ورودی) موتور متغیر، اجازه دستیابی به سرعت‌های بالای 2.5 ماخ را به اف-15 می­داد، اما اجازه پرواز با این سرعت در حالی که هواپیما به طور کامل به تسلیحات مختلف مسلح شده است مشکلاتی را برای ادامه پرواز به وجود می­آورد. بدین ترتیب، سرعت هواپیمای اف-15 در حالت مسلح به 1.78 ماخ محدود شده است و رایانه­های کنترل کننده­ی سرعت، اجازه­ی دستیابی به سرعت‌های بالاتر را به خلبان نمی‌دهند. همچنین طراحی هواپیمای اف-15، انقلابی در طراحی کاکپیت (اتاقك خلبان) هواپیماهای جنگنده به شمار می‌آمد. این هواپیما با در اختیار گذاشتن کاکپیتی وسیع، دید بسیار عالی را برای خلبان فراهم می­آورد و نشان دهنده‌ها در بهترین وضعیت ممکن برای راحتی خلبان قرار داده شده‌اند. پس از تولید 410 فروند از گونه­ی A و گونه­ی آموزشی B این هواپیمای تاکتیکی قدرتمند، گونه­­های C و D نیز با تغییراتی چون پیشران­های نیرومندتر و رادار جدید AN/APG-70 معرفی شدند. در این میان، گونه­ی C به محبوب‌ترین مدل این هواپیما در بین دارندگان این جنگنده­ی خوش ساخت تبدیل گردید. علاوه بر تغییرات مذکور، گونه­ی  C این هواپیما توانایی حمل دو مخزن سوخت اضافه در زیر دهانه­ی (هواکش) پیشران­ها را نیز دارا بود که به نوبه‌ي خود، تاثیر بسزایی در افزایش برد این هواپیما در یک پرواز بدون سوخت­گیری هوایی را داشتند. جالب این­جاست که این هواپیما با سوخت­گیری هوا­به­هوا می­تواند مدت 15 ساعت تمام به انجام مأموریت بپردازد. اهمیت این مسئله هنگامی روشن می‌شود که بتوانید فشاری را که در این مدت طولانی بر پیشران­ها، پیکره و دستگاه‌های الکترونیکی هواپیما وارد می‌آید، تصور کنید. گفتنی است که اف-15، به داشتن محکم‌ترین بدنه‌ي جنگنده در دنیا مشهور است، چرا که بدنه‌ی این هواپیما در مانورهاي شدید، می­تواند فشار بالای 9G یا در واقع 9 برابر شتاب جاذبه زمین را تحمل کند. اگر این مسئله به خوبی برایتان قابل درک نیست، باید اضافه کنیم که در این مانورها، وزن هواپیما به دلیل مقابله با شتاب جاذبه به حدود 225 تن می‌رسد!


F-15 E-Strike Eagle  (اف-15 ضربتي)

پس از موفقیت‌های بزرگی که اف-15 بدست آورد، کم کم از گوشه و کنار صحبت طرحی که این جنگنده موفق را تبدیل به یک بمب افکن سبک نماید شنیده می‌شد. در آن زمان، تنها بمب­افکن سبک نیروی هوایی یعنی هواپیمای اف-111 بازنشسته شده بود و می‌بایست هرچه سریعتر، جای خالی این بمب افکن پر می‌شد. در ابتدا، نیروی هوایی مخالف تبدیل اف-15 به یک بمب­افکن بود، چرا که اعتقاد بر این بود که با تبدیل این جنگنده به بمب افکن، قابلیت‌های رزمی آن در نبردهای هوا­به­هوا به شدت کاهش می‌یابد. اما پس از پیاده ساختن این طرح، نتیجه کاملاً برعکس از آب درآمد. بله، اف-15 پتانسیل تبدیل به یک بمب­افکن موفق در حالی که هنوز هم واقعاً یک "عقاب" بود را  داشت.


این گونه از اف-15، در جنگ عراق در سال 1991، نقش عمده‌ای را در بمباران اهداف معین شده بازی کرد. گفته می‌شد در آن زمان تنها دو هواپیما با آسودگی کامل به انجام عملیات بر فراز عراق می‌پرداختند: یکی هواپیمایF-117  که یک هواپیمای مخفی از دید رادار بود و دیگری، همین F-15E "عقاب ضربتي" بود که به دلیل مانورپذیری و چالاکی بی­ حد و مرزش، به راحتی می‌توانست پس از انجام عملیات، منطقه نبرد را ترک کند و بدون هیچ آسیبی به پایگاه بازگردد. فیلم‌های واقعی که از نبرد این هواپیما در زمان جنگ عراق تهیه شده است، مو را بر اندام راست می­کند. این در حالی است که خلبانان این هواپیما، اظهار کرده‌اند که عملیاتشان را با آسایش کامل انجام داده اند.

اف-15 با چه تسلیحاتی تجهیز شده است؟

هواپیمای اف-15 ایگل، همانند هواپیماهای قبلی نیروی هوایی، می‌تواند موشک‌های سایدوایندر AIM-9 که یک موشک حرارت­یاب است و همچنین موشک راداری اسپارو AIM-7 را حمل نماید، اما علاوه بر این موشک‌های همیشه در صحنه، موشک بسیار خطرناک و کشنده آمرام AIM-120 که یک موشک "شلیک کن، فراموش کن" است، می تواند روی هواپیمای اف-15 نصب شود و به راحتی سلطه­ی آسمان پهناور را به "عقاب" واگذار نماید، چرا که حمل ترکیبی از این موشک­ها به وسیله­ی عقاب تیز پروازی چون F-15 دیگر جایی برای دیگر هواپیماها در آسمان باقی نمی گذارد.

 

سابقه­ی نبردهای اف-15 (F-15 Eagle)

-         اسراییل، 1979: سرنگونی پنج فروند میگ سوریه

-         اسراییل، 1981: حمله به راکتور هسته­ای اوسیراک عراق

-         اسراییل، 1982: حمله به لبنان توسط اسراییل

-         عربستان سعودی، 1984: سرنگونی دو فروند فانتوم ایرانی به وسیله­ی اف-15 های عربستان

-         اسرائیل، 1985: عملیات حمله اسرائیل به تونس

-         نیروی هوایی آمریکا، نیروی هوایی عربستان، 1991: شرکت در عملیات جنگ عراق

-         نیروی هوایی آمریکا، 1991: عملیات Northern & Southern Watch در جنگ عراق

-         نیروی هوایی آمریکا، 1995: عملیات در بوسنی و هرزگوین

-         نیروی هوایی آمریکا، 1998: عملیات روباه صحرا در عراق

-         نیروی هوایی آمریکا، 1999: عملیات در کوزوو به وسیله نیروهای متحد

-         نیروی هوایی آمریکا، 2001: عملیات جنگ افغانستان

-         نیروی هوایی آمریکا، 2003: عملیات آزادی عراق

 

گونه­های اف-15 (F-15 Eagle)

اولین نمونه‌ی هواپیمای اف-15 با نام F-15A به تعداد 355 فروند تولید گردید. مدل دو نفره یا مدل آموزشی این جنگنده با نام F-15B یا TF-15 به تعداد 57 فروند برای مقاصد آموزشی ساخته شد. گونه­ی جدید این جنگنده با سامانه­های اویونیکی (الکترونیک پروازی) و پیشران­های پیشرفته‌تر، با نام F-15C و برد بیش­تر، به تعداد 408 فروند توسط شرکت مک دانل داگلاس به تولید رسید. همچنین از همین مدل، گونه­ی آموزشی نیز با نام F-15D به تعداد61  فروند طراحی و ساخته شد. گونه­ی بعدی این هواپیما، مدل مشهور F-15E بود که همان­ طور که گفته شد، دارای قابلیت‌های چشم­گیر هوا به زمین و توانایی بسیار در هدف قرار دادن اهداف زمینی بود. از هواپیمای اف-15، گونه­های صادراتی نیز تولید گردید که از جمله‌ی آن­ها می‌توان به اف-15 اسرائیلی، اف-15‌های عربستان صعودی و اف-15های ژاپن اشاره کرد که البته هواپیماهای F-15 ژاپن با کد J شناخته می­شوند. همچنین، آخرين سفارش دهنده ي F015 کره جنوبی بوده است. اف-15 های تحویلی به کره جنوبی، با كدK  شناخته مي‌شوند. در سال­های اخیر، برانامه­اي براي توليد F-15 هاي نسل پنجم با نام Silent Eagle در جريان بوده كه در زير با اين هواپيما آشنا مي شويم.

 

F-15 Silent Eagle

آخرین گونه از خانواده­ی F-15 جنگنده­ی نسل پنجمی سایلنت ایگل (عقاب خاموش) يا به اختصار F-15SE می‌باشد که در 17 مارس سال 2009 به نمایش عموم درآمد. گونه­ی F-15SE بر پایه­ی F-15E ساخته شده است. در نگاه اول تفاوت ظاهری سایلنت ایگل در انحنای 15 درجه‌ای دم محسوس است که علاوه بر کاهش بازتاب‌های راداری پهلو از وزن پیکره می‌کاهد. همچنین به ادعای "براد جونز" مدیر برنامه‌های F-15 با اضافه شدن مواد جاذب رادار در لبه‌ي حمله‌ي بال‌ها (که در نمونه‌ي نمایش داده شده وجود نداشت) سطح مقطع راداری به حدی کاهش می­یابد که این هواپیما قابل رقابت با نمونه‌ي صادراتی جنگنده­ی نسل پنجم پیشرفته­ی F-35  می‌شود.

دومین تغییر در مخازن سوخت کناری با افزایش حجم آن‌ها برای حمل مهمات است. این امر سبب کاهش چشم­گیری در بازتاب­های راداری می­شود. این محفظه‌ها می­توانند با یکی  از اين حالات پُر شوند: (1) دو موشک Aim-120 و دو موشک  Aim-9 (2) چهار موشک  Aim-120 (3) چهار عدد مهمات از خانواده‌ي JDAM تا 4000 پوند.

این دو محفظه را می‌توان از پیکره جدا کرده و محفظه‌های دیگری به­جای آن‌ها قرار داد. بدين طریق این جنگنده می‌تواند به انجام مأموریت بعدی در کمتر از 2 ساعت بپردازد. اما در حالت چندمنظوره شدن، F-15SE امکان استفاده از جایگاه‌های حمل مهمات خارجی را هم دارد که در این صورت حجم مهمات حمل شده را به 13200 کیلوگرم افزایش می‌دهد. تجهیزات الکترونیکی پیشرفته­ی ساخت شرکت "بیریتیش ائرواِسپیس" همانند نمونه‌ي ساخته شده در F-22  و F-35 است و به ادعای شركت بويینگ حتا در حالت روشن بودن رادار و سامانه­ی هشدار امواج راداری می‌تواند در رادار هواپیمای دشمن اخلال ایجاد کند. رادار مدل APG-63(V)3 توسط شركت ریثون برای F-15SE در نظر گرفته شده است، این در حالی است که بويینگ پیش‌تر از به‌روز رسانی رادار تمامیF-15E های نیروی هوایی با مدل  APG-63(V)4  در سال 2010 خبر داده بود.

قیمت تمام­شده‌ی هر فروند سایلنت ایگل 100 میلیون دلار است که با وجود قیمت 90 میلیون دلاری F-35 تأمل برانگیز است. به هر حال، تاکنون سفارش ساخت 190 فروند از سوی کشورهای اسرائیل، عربستان سعودی، ژاپن، و سنگاپور داده شده است و تحویل آن‌ها نیز 3 سال پس از امضای قرارداد می‌باشد.  

 

ویژگی­های Silent Eagle :

طول: 19.43 متر
طول بال: 13.05 متر
ارتفاع: 5.63 متر
مساحت بال: 56.5 مترمربع
وزن خالی: 31.700 پوند
بیشینه­ی وزن برخاست: 81.000 پوند
پیشرانش: یک جفت پیشران Pratt & Whtney F100-229
سرعت بیشینه: 2.5 ماخ
شعاع درگیری: 1500 کیلومتر
برد: با مخازن داخلی و سه مخزن خارجی 3900 کیلومتر
سقف پرواز: 18.200 متر
نرخ اوج­گیری: 254 متر بر ثانیه

F-15 Eagle

همانگونه که می دانید، هر جنگنده‌ای یا به طور کلی هر هواپیمایی، ویژگی یا خصوصیتی دارد که به وسیله‌ي آن برتری خود را بر رقیبانش اثبات می­کند. اما جمع شدن تمام ویژگی­ها و صفات مطلوب برای یک جنگنده در یک هواپیمای به‌خصوص، قدری مایه­ی شگفتی است، اما واقعیت هم دارد و این مسئله در هواپیمای جنگنده­ی اف-15 ایگل، رویایی حقیقی است.

باز هم باید به سال­های جنگ سرد برگردیم، چرا که بی‌شک در این سال‌ها، بزرگ‌ترین تحوّلات در علم هوانوردی روی داد و برای تشریح این تحولات، توصیف حال و هوای آن دوران، امری اجتناب ناپذیر است. در آن دوران، پس از آشکار شدن ضعف هواپیمای اف-4 (فانتوم) در برابر جنگنده‌های جدید روسیه، هواپیمای اسطوره‌ای اف-14 تامکت به خدمت نیروی دریایی آمریکا در‌آمد، اما نیروی هوایی همچنان از فانتوم‌های قدیمی استفاده می‌کرد. بسیاری از جمله خود شرکت گرومن استخدام تامكت را به نیروی هوایی پیشنهاد کردند، اما چه بهتر که نیروی هوایی هیچ­گاه این پیشنهاد­ها را نپذیرفت چرا که نتیجه‌ آن شد که هواپیمایی نوین به نام F-15 Eagle که مخصوصاً برای نیروی هوایی و جنگ­های هوا به هوا طراحی شده بود، متولد گردید.

ظهور جنگنده‌ي سنگين و پرتوان ميگ-25 در شوروي، بدیهی بود که وزارت دفاع ایالات متحده را به این فکر وادارد تا کار ساخت یک جنگنده‌ی برتر هوایی با بهترين شرايط را در نیروی هوایی ایالات متحده، به عنوان یک ضرورت دنبال كند. انجام پروژه‌ی مذکور به شرکت‌هاي مک دانل و جنرال داینامیکس، فرچایلد، بویینگ، گرومن، لاکهید، ووف و نورث امریکن ارائه وپیشنهاد گردید که فقط سه شرکت مکدانل ،فیر چایلد و نورث امریکن در مرحله­ی عقد قرارداد پذیرفته شدند و مراحل پیشنهاد پروژه تا ماه ژوئن 1969 به اتمام رسید و نیروی هوایی ایالات متحده از ماه جولای تا دسامبر، ارزیابی‌های لازم را توسط بخش سیستم‌های هوانوردی خود به انجام رساند و نهایتاً انتخاب شرکت مکدانل داگلاس به عنوان پیمان­کار پروژه­ی جدید در 23 دسامبر 1969 به طور رسمی اعلام گردید.

 

به راستی F-15 چگونه جنگنده ای بود

 F-15 که توسط شرکت مک دانل داگلاس طراحی شده بود، می­توانست به شایستگی از عهده‌ي هر گونه جنگ هوایی برآید، خواه این نبرد یک نبرد هوایی از فاصله­ی نزدیک (dogfight) بود، یا خواه یک نبرد از فاصله­ی دور یا فراتر از دید چشمی (BVR) بود. شرکت مک دانل داگلاس برای طراحی اف-15، از جدیدترین روش­های آیرودینامیکی  طراحی بال بهره جست. اما با وجود این، در نخستین پروازهای این جنگنده که از 27 جولای 1972 آغاز شد، اشکالاتی همچون ناپایداری و لرزش شدید در بال‌ها در سرعت‌های نزدیک به سرعت صوت ظاهر گشت که بعداً با طراحی دوباره­ی لبه­ی حمله و لبه­ی فرار بال و همچنین تغییراتی در پروفیل آن، این مشکلات نیز تا حدود زیادی برطرف گردید. اگرچه استفاده از فلز تیتانیوم که به مراتب از فولاد سبک‌تر و مقاوم‌تر است و همچنین به‌کاربردن دهانه­ی (ورودی) موتور متغیر، اجازه دستیابی به سرعت‌های بالای 2.5 ماخ را به اف-15 می­داد، اما اجازه پرواز با این سرعت در حالی که هواپیما به طور کامل به تسلیحات مختلف مسلح شده است مشکلاتی را برای ادامه پرواز به وجود می­آورد. بدین ترتیب، سرعت هواپیمای اف-15 در حالت مسلح به 1.78 ماخ محدود شده است و رایانه­های کنترل کننده­ی سرعت، اجازه­ی دستیابی به سرعت‌های بالاتر را به خلبان نمی‌دهند. همچنین طراحی هواپیمای اف-15، انقلابی در طراحی کاکپیت (اتاقك خلبان) هواپیماهای جنگنده به شمار می‌آمد. این هواپیما با در اختیار گذاشتن کاکپیتی وسیع، دید بسیار عالی را برای خلبان فراهم می­آورد و نشان دهنده‌ها در بهترین وضعیت ممکن برای راحتی خلبان قرار داده شده‌اند. پس از تولید 410 فروند از گونه­ی A و گونه­ی آموزشی B این هواپیمای تاکتیکی قدرتمند، گونه­­های C و D نیز با تغییراتی چون پیشران­های نیرومندتر و رادار جدید AN/APG-70 معرفی شدند. در این میان، گونه­ی C به محبوب‌ترین مدل این هواپیما در بین دارندگان این جنگنده­ی خوش ساخت تبدیل گردید. علاوه بر تغییرات مذکور، گونه­ی  C این هواپیما توانایی حمل دو مخزن سوخت اضافه در زیر دهانه­ی (هواکش) پیشران­ها را نیز دارا بود که به نوبه‌ي خود، تاثیر بسزایی در افزایش برد این هواپیما در یک پرواز بدون سوخت­گیری هوایی را داشتند. جالب این­جاست که این هواپیما با سوخت­گیری هوا­به­هوا می­تواند مدت 15 ساعت تمام به انجام مأموریت بپردازد. اهمیت این مسئله هنگامی روشن می‌شود که بتوانید فشاری را که در این مدت طولانی بر پیشران­ها، پیکره و دستگاه‌های الکترونیکی هواپیما وارد می‌آید، تصور کنید. گفتنی است که اف-15، به داشتن محکم‌ترین بدنه‌ي جنگنده در دنیا مشهور است، چرا که بدنه‌ی این هواپیما در مانورهاي شدید، می­تواند فشار بالای 9G یا در واقع 9 برابر شتاب جاذبه زمین را تحمل کند. اگر این مسئله به خوبی برایتان قابل درک نیست، باید اضافه کنیم که در این مانورها، وزن هواپیما به دلیل مقابله با شتاب جاذبه به حدود 225 تن می‌رسد!


F-15 E-Strike Eagle  (اف-15 ضربتي)

پس از موفقیت‌های بزرگی که اف-15 بدست آورد، کم کم از گوشه و کنار صحبت طرحی که این جنگنده موفق را تبدیل به یک بمب افکن سبک نماید شنیده می‌شد. در آن زمان، تنها بمب­افکن سبک نیروی هوایی یعنی هواپیمای اف-111 بازنشسته شده بود و می‌بایست هرچه سریعتر، جای خالی این بمب افکن پر می‌شد. در ابتدا، نیروی هوایی مخالف تبدیل اف-15 به یک بمب­افکن بود، چرا که اعتقاد بر این بود که با تبدیل این جنگنده به بمب افکن، قابلیت‌های رزمی آن در نبردهای هوا­به­هوا به شدت کاهش می‌یابد. اما پس از پیاده ساختن این طرح، نتیجه کاملاً برعکس از آب درآمد. بله، اف-15 پتانسیل تبدیل به یک بمب­افکن موفق در حالی که هنوز هم واقعاً یک "عقاب" بود را  داشت.


این گونه از اف-15، در جنگ عراق در سال 1991، نقش عمده‌ای را در بمباران اهداف معین شده بازی کرد. گفته می‌شد در آن زمان تنها دو هواپیما با آسودگی کامل به انجام عملیات بر فراز عراق می‌پرداختند: یکی هواپیمایF-117  که یک هواپیمای مخفی از دید رادار بود و دیگری، همین F-15E "عقاب ضربتي" بود که به دلیل مانورپذیری و چالاکی بی­ حد و مرزش، به راحتی می‌توانست پس از انجام عملیات، منطقه نبرد را ترک کند و بدون هیچ آسیبی به پایگاه بازگردد. فیلم‌های واقعی که از نبرد این هواپیما در زمان جنگ عراق تهیه شده است، مو را بر اندام راست می­کند. این در حالی است که خلبانان این هواپیما، اظهار کرده‌اند که عملیاتشان را با آسایش کامل انجام داده اند.

اف-15 با چه تسلیحاتی تجهیز شده است؟

هواپیمای اف-15 ایگل، همانند هواپیماهای قبلی نیروی هوایی، می‌تواند موشک‌های سایدوایندر AIM-9 که یک موشک حرارت­یاب است و همچنین موشک راداری اسپارو AIM-7 را حمل نماید، اما علاوه بر این موشک‌های همیشه در صحنه، موشک بسیار خطرناک و کشنده آمرام AIM-120 که یک موشک "شلیک کن، فراموش کن" است، می تواند روی هواپیمای اف-15 نصب شود و به راحتی سلطه­ی آسمان پهناور را به "عقاب" واگذار نماید، چرا که حمل ترکیبی از این موشک­ها به وسیله­ی عقاب تیز پروازی چون F-15 دیگر جایی برای دیگر هواپیماها در آسمان باقی نمی گذارد.

 

سابقه­ی نبردهای اف-15 (F-15 Eagle)

-         اسراییل، 1979: سرنگونی پنج فروند میگ سوریه

-         اسراییل، 1981: حمله به راکتور هسته­ای اوسیراک عراق

-         اسراییل، 1982: حمله به لبنان توسط اسراییل

-         عربستان سعودی، 1984: سرنگونی دو فروند فانتوم ایرانی به وسیله­ی اف-15 های عربستان

-         اسرائیل، 1985: عملیات حمله اسرائیل به تونس

-         نیروی هوایی آمریکا، نیروی هوایی عربستان، 1991: شرکت در عملیات جنگ عراق

-         نیروی هوایی آمریکا، 1991: عملیات Northern & Southern Watch در جنگ عراق

-         نیروی هوایی آمریکا، 1995: عملیات در بوسنی و هرزگوین

-         نیروی هوایی آمریکا، 1998: عملیات روباه صحرا در عراق

-         نیروی هوایی آمریکا، 1999: عملیات در کوزوو به وسیله نیروهای متحد

-         نیروی هوایی آمریکا، 2001: عملیات جنگ افغانستان

-         نیروی هوایی آمریکا، 2003: عملیات آزادی عراق

 

گونه­های اف-15 (F-15 Eagle)

اولین نمونه‌ی هواپیمای اف-15 با نام F-15A به تعداد 355 فروند تولید گردید. مدل دو نفره یا مدل آموزشی این جنگنده با نام F-15B یا TF-15 به تعداد 57 فروند برای مقاصد آموزشی ساخته شد. گونه­ی جدید این جنگنده با سامانه­های اویونیکی (الکترونیک پروازی) و پیشران­های پیشرفته‌تر، با نام F-15C و برد بیش­تر، به تعداد 408 فروند توسط شرکت مک دانل داگلاس به تولید رسید. همچنین از همین مدل، گونه­ی آموزشی نیز با نام F-15D به تعداد61  فروند طراحی و ساخته شد. گونه­ی بعدی این هواپیما، مدل مشهور F-15E بود که همان­ طور که گفته شد، دارای قابلیت‌های چشم­گیر هوا به زمین و توانایی بسیار در هدف قرار دادن اهداف زمینی بود. از هواپیمای اف-15، گونه­های صادراتی نیز تولید گردید که از جمله‌ی آن­ها می‌توان به اف-15 اسرائیلی، اف-15‌های عربستان صعودی و اف-15های ژاپن اشاره کرد که البته هواپیماهای F-15 ژاپن با کد J شناخته می­شوند. همچنین، آخرين سفارش دهنده ي F015 کره جنوبی بوده است. اف-15 های تحویلی به کره جنوبی، با كدK  شناخته مي‌شوند. در سال­های اخیر، برانامه­اي براي توليد F-15 هاي نسل پنجم با نام Silent Eagle در جريان بوده كه در زير با اين هواپيما آشنا مي شويم.

 

F-15 Silent Eagle

آخرین گونه از خانواده­ی F-15 جنگنده­ی نسل پنجمی سایلنت ایگل (عقاب خاموش) يا به اختصار F-15SE می‌باشد که در 17 مارس سال 2009 به نمایش عموم درآمد. گونه­ی F-15SE بر پایه­ی F-15E ساخته شده است. در نگاه اول تفاوت ظاهری سایلنت ایگل در انحنای 15 درجه‌ای دم محسوس است که علاوه بر کاهش بازتاب‌های راداری پهلو از وزن پیکره می‌کاهد. همچنین به ادعای "براد جونز" مدیر برنامه‌های F-15 با اضافه شدن مواد جاذب رادار در لبه‌ي حمله‌ي بال‌ها (که در نمونه‌ي نمایش داده شده وجود نداشت) سطح مقطع راداری به حدی کاهش می­یابد که این هواپیما قابل رقابت با نمونه‌ي صادراتی جنگنده­ی نسل پنجم پیشرفته­ی F-35  می‌شود.

دومین تغییر در مخازن سوخت کناری با افزایش حجم آن‌ها برای حمل مهمات است. این امر سبب کاهش چشم­گیری در بازتاب­های راداری می­شود. این محفظه‌ها می­توانند با یکی  از اين حالات پُر شوند: (1) دو موشک Aim-120 و دو موشک  Aim-9 (2) چهار موشک  Aim-120 (3) چهار عدد مهمات از خانواده‌ي JDAM تا 4000 پوند.

این دو محفظه را می‌توان از پیکره جدا کرده و محفظه‌های دیگری به­جای آن‌ها قرار داد. بدين طریق این جنگنده می‌تواند به انجام مأموریت بعدی در کمتر از 2 ساعت بپردازد. اما در حالت چندمنظوره شدن، F-15SE امکان استفاده از جایگاه‌های حمل مهمات خارجی را هم دارد که در این صورت حجم مهمات حمل شده را به 13200 کیلوگرم افزایش می‌دهد. تجهیزات الکترونیکی پیشرفته­ی ساخت شرکت "بیریتیش ائرواِسپیس" همانند نمونه‌ي ساخته شده در F-22  و F-35 است و به ادعای شركت بويینگ حتا در حالت روشن بودن رادار و سامانه­ی هشدار امواج راداری می‌تواند در رادار هواپیمای دشمن اخلال ایجاد کند. رادار مدل APG-63(V)3 توسط شركت ریثون برای F-15SE در نظر گرفته شده است، این در حالی است که بويینگ پیش‌تر از به‌روز رسانی رادار تمامیF-15E های نیروی هوایی با مدل  APG-63(V)4  در سال 2010 خبر داده بود.

قیمت تمام­شده‌ی هر فروند سایلنت ایگل 100 میلیون دلار است که با وجود قیمت 90 میلیون دلاری F-35 تأمل برانگیز است. به هر حال، تاکنون سفارش ساخت 190 فروند از سوی کشورهای اسرائیل، عربستان سعودی، ژاپن، و سنگاپور داده شده است و تحویل آن‌ها نیز 3 سال پس از امضای قرارداد می‌باشد.  

 

ویژگی­های Silent Eagle :

طول: 19.43 متر
طول بال: 13.05 متر
ارتفاع: 5.63 متر
مساحت بال: 56.5 مترمربع
وزن خالی: 31.700 پوند
بیشینه­ی وزن برخاست: 81.000 پوند
پیشرانش: یک جفت پیشران Pratt & Whtney F100-229
سرعت بیشینه: 2.5 ماخ
شعاع درگیری: 1500 کیلومتر
برد: با مخازن داخلی و سه مخزن خارجی 3900 کیلومتر
سقف پرواز: 18.200 متر
نرخ اوج­گیری: 254 متر بر ثانیه

F-15 Eagle

همانگونه که می دانید، هر جنگنده‌ای یا به طور کلی هر هواپیمایی، ویژگی یا خصوصیتی دارد که به وسیله‌ي آن برتری خود را بر رقیبانش اثبات می­کند. اما جمع شدن تمام ویژگی­ها و صفات مطلوب برای یک جنگنده در یک هواپیمای به‌خصوص، قدری مایه­ی شگفتی است، اما واقعیت هم دارد و این مسئله در هواپیمای جنگنده­ی اف-15 ایگل، رویایی حقیقی است.

باز هم باید به سال­های جنگ سرد برگردیم، چرا که بی‌شک در این سال‌ها، بزرگ‌ترین تحوّلات در علم هوانوردی روی داد و برای تشریح این تحولات، توصیف حال و هوای آن دوران، امری اجتناب ناپذیر است. در آن دوران، پس از آشکار شدن ضعف هواپیمای اف-4 (فانتوم) در برابر جنگنده‌های جدید روسیه، هواپیمای اسطوره‌ای اف-14 تامکت به خدمت نیروی دریایی آمریکا در‌آمد، اما نیروی هوایی همچنان از فانتوم‌های قدیمی استفاده می‌کرد. بسیاری از جمله خود شرکت گرومن استخدام تامكت را به نیروی هوایی پیشنهاد کردند، اما چه بهتر که نیروی هوایی هیچ­گاه این پیشنهاد­ها را نپذیرفت چرا که نتیجه‌ آن شد که هواپیمایی نوین به نام F-15 Eagle که مخصوصاً برای نیروی هوایی و جنگ­های هوا به هوا طراحی شده بود، متولد گردید.

ظهور جنگنده‌ي سنگين و پرتوان ميگ-25 در شوروي، بدیهی بود که وزارت دفاع ایالات متحده را به این فکر وادارد تا کار ساخت یک جنگنده‌ی برتر هوایی با بهترين شرايط را در نیروی هوایی ایالات متحده، به عنوان یک ضرورت دنبال كند. انجام پروژه‌ی مذکور به شرکت‌هاي مک دانل و جنرال داینامیکس، فرچایلد، بویینگ، گرومن، لاکهید، ووف و نورث امریکن ارائه وپیشنهاد گردید که فقط سه شرکت مکدانل ،فیر چایلد و نورث امریکن در مرحله­ی عقد قرارداد پذیرفته شدند و مراحل پیشنهاد پروژه تا ماه ژوئن 1969 به اتمام رسید و نیروی هوایی ایالات متحده از ماه جولای تا دسامبر، ارزیابی‌های لازم را توسط بخش سیستم‌های هوانوردی خود به انجام رساند و نهایتاً انتخاب شرکت مکدانل داگلاس به عنوان پیمان­کار پروژه­ی جدید در 23 دسامبر 1969 به طور رسمی اعلام گردید.

 

به راستی F-15 چگونه جنگنده ای بود

 F-15 که توسط شرکت مک دانل داگلاس طراحی شده بود، می­توانست به شایستگی از عهده‌ي هر گونه جنگ هوایی برآید، خواه این نبرد یک نبرد هوایی از فاصله­ی نزدیک (dogfight) بود، یا خواه یک نبرد از فاصله­ی دور یا فراتر از دید چشمی (BVR) بود. شرکت مک دانل داگلاس برای طراحی اف-15، از جدیدترین روش­های آیرودینامیکی  طراحی بال بهره جست. اما با وجود این، در نخستین پروازهای این جنگنده که از 27 جولای 1972 آغاز شد، اشکالاتی همچون ناپایداری و لرزش شدید در بال‌ها در سرعت‌های نزدیک به سرعت صوت ظاهر گشت که بعداً با طراحی دوباره­ی لبه­ی حمله و لبه­ی فرار بال و همچنین تغییراتی در پروفیل آن، این مشکلات نیز تا حدود زیادی برطرف گردید. اگرچه استفاده از فلز تیتانیوم که به مراتب از فولاد سبک‌تر و مقاوم‌تر است و همچنین به‌کاربردن دهانه­ی (ورودی) موتور متغیر، اجازه دستیابی به سرعت‌های بالای 2.5 ماخ را به اف-15 می­داد، اما اجازه پرواز با این سرعت در حالی که هواپیما به طور کامل به تسلیحات مختلف مسلح شده است مشکلاتی را برای ادامه پرواز به وجود می­آورد. بدین ترتیب، سرعت هواپیمای اف-15 در حالت مسلح به 1.78 ماخ محدود شده است و رایانه­های کنترل کننده­ی سرعت، اجازه­ی دستیابی به سرعت‌های بالاتر را به خلبان نمی‌دهند. همچنین طراحی هواپیمای اف-15، انقلابی در طراحی کاکپیت (اتاقك خلبان) هواپیماهای جنگنده به شمار می‌آمد. این هواپیما با در اختیار گذاشتن کاکپیتی وسیع، دید بسیار عالی را برای خلبان فراهم می­آورد و نشان دهنده‌ها در بهترین وضعیت ممکن برای راحتی خلبان قرار داده شده‌اند. پس از تولید 410 فروند از گونه­ی A و گونه­ی آموزشی B این هواپیمای تاکتیکی قدرتمند، گونه­­های C و D نیز با تغییراتی چون پیشران­های نیرومندتر و رادار جدید AN/APG-70 معرفی شدند. در این میان، گونه­ی C به محبوب‌ترین مدل این هواپیما در بین دارندگان این جنگنده­ی خوش ساخت تبدیل گردید. علاوه بر تغییرات مذکور، گونه­ی  C این هواپیما توانایی حمل دو مخزن سوخت اضافه در زیر دهانه­ی (هواکش) پیشران­ها را نیز دارا بود که به نوبه‌ي خود، تاثیر بسزایی در افزایش برد این هواپیما در یک پرواز بدون سوخت­گیری هوایی را داشتند. جالب این­جاست که این هواپیما با سوخت­گیری هوا­به­هوا می­تواند مدت 15 ساعت تمام به انجام مأموریت بپردازد. اهمیت این مسئله هنگامی روشن می‌شود که بتوانید فشاری را که در این مدت طولانی بر پیشران­ها، پیکره و دستگاه‌های الکترونیکی هواپیما وارد می‌آید، تصور کنید. گفتنی است که اف-15، به داشتن محکم‌ترین بدنه‌ي جنگنده در دنیا مشهور است، چرا که بدنه‌ی این هواپیما در مانورهاي شدید، می­تواند فشار بالای 9G یا در واقع 9 برابر شتاب جاذبه زمین را تحمل کند. اگر این مسئله به خوبی برایتان قابل درک نیست، باید اضافه کنیم که در این مانورها، وزن هواپیما به دلیل مقابله با شتاب جاذبه به حدود 225 تن می‌رسد!


F-15 E-Strike Eagle  (اف-15 ضربتي)

پس از موفقیت‌های بزرگی که اف-15 بدست آورد، کم کم از گوشه و کنار صحبت طرحی که این جنگنده موفق را تبدیل به یک بمب افکن سبک نماید شنیده می‌شد. در آن زمان، تنها بمب­افکن سبک نیروی هوایی یعنی هواپیمای اف-111 بازنشسته شده بود و می‌بایست هرچه سریعتر، جای خالی این بمب افکن پر می‌شد. در ابتدا، نیروی هوایی مخالف تبدیل اف-15 به یک بمب­افکن بود، چرا که اعتقاد بر این بود که با تبدیل این جنگنده به بمب افکن، قابلیت‌های رزمی آن در نبردهای هوا­به­هوا به شدت کاهش می‌یابد. اما پس از پیاده ساختن این طرح، نتیجه کاملاً برعکس از آب درآمد. بله، اف-15 پتانسیل تبدیل به یک بمب­افکن موفق در حالی که هنوز هم واقعاً یک "عقاب" بود را  داشت.


این گونه از اف-15، در جنگ عراق در سال 1991، نقش عمده‌ای را در بمباران اهداف معین شده بازی کرد. گفته می‌شد در آن زمان تنها دو هواپیما با آسودگی کامل به انجام عملیات بر فراز عراق می‌پرداختند: یکی هواپیمایF-117  که یک هواپیمای مخفی از دید رادار بود و دیگری، همین F-15E "عقاب ضربتي" بود که به دلیل مانورپذیری و چالاکی بی­ حد و مرزش، به راحتی می‌توانست پس از انجام عملیات، منطقه نبرد را ترک کند و بدون هیچ آسیبی به پایگاه بازگردد. فیلم‌های واقعی که از نبرد این هواپیما در زمان جنگ عراق تهیه شده است، مو را بر اندام راست می­کند. این در حالی است که خلبانان این هواپیما، اظهار کرده‌اند که عملیاتشان را با آسایش کامل انجام داده اند.

اف-15 با چه تسلیحاتی تجهیز شده است؟

هواپیمای اف-15 ایگل، همانند هواپیماهای قبلی نیروی هوایی، می‌تواند موشک‌های سایدوایندر AIM-9 که یک موشک حرارت­یاب است و همچنین موشک راداری اسپارو AIM-7 را حمل نماید، اما علاوه بر این موشک‌های همیشه در صحنه، موشک بسیار خطرناک و کشنده آمرام AIM-120 که یک موشک "شلیک کن، فراموش کن" است، می تواند روی هواپیمای اف-15 نصب شود و به راحتی سلطه­ی آسمان پهناور را به "عقاب" واگذار نماید، چرا که حمل ترکیبی از این موشک­ها به وسیله­ی عقاب تیز پروازی چون F-15 دیگر جایی برای دیگر هواپیماها در آسمان باقی نمی گذارد.

 

سابقه­ی نبردهای اف-15 (F-15 Eagle)

-         اسراییل، 1979: سرنگونی پنج فروند میگ سوریه

-         اسراییل، 1981: حمله به راکتور هسته­ای اوسیراک عراق

-         اسراییل، 1982: حمله به لبنان توسط اسراییل

-         عربستان سعودی، 1984: سرنگونی دو فروند فانتوم ایرانی به وسیله­ی اف-15 های عربستان

-         اسرائیل، 1985: عملیات حمله اسرائیل به تونس

-         نیروی هوایی آمریکا، نیروی هوایی عربستان، 1991: شرکت در عملیات جنگ عراق

-         نیروی هوایی آمریکا، 1991: عملیات Northern & Southern Watch در جنگ عراق

-         نیروی هوایی آمریکا، 1995: عملیات در بوسنی و هرزگوین

-         نیروی هوایی آمریکا، 1998: عملیات روباه صحرا در عراق

-         نیروی هوایی آمریکا، 1999: عملیات در کوزوو به وسیله نیروهای متحد

-         نیروی هوایی آمریکا، 2001: عملیات جنگ افغانستان

-         نیروی هوایی آمریکا، 2003: عملیات آزادی عراق

 

گونه­های اف-15 (F-15 Eagle)

اولین نمونه‌ی هواپیمای اف-15 با نام F-15A به تعداد 355 فروند تولید گردید. مدل دو نفره یا مدل آموزشی این جنگنده با نام F-15B یا TF-15 به تعداد 57 فروند برای مقاصد آموزشی ساخته شد. گونه­ی جدید این جنگنده با سامانه­های اویونیکی (الکترونیک پروازی) و پیشران­های پیشرفته‌تر، با نام F-15C و برد بیش­تر، به تعداد 408 فروند توسط شرکت مک دانل داگلاس به تولید رسید. همچنین از همین مدل، گونه­ی آموزشی نیز با نام F-15D به تعداد61  فروند طراحی و ساخته شد. گونه­ی بعدی این هواپیما، مدل مشهور F-15E بود که همان­ طور که گفته شد، دارای قابلیت‌های چشم­گیر هوا به زمین و توانایی بسیار در هدف قرار دادن اهداف زمینی بود. از هواپیمای اف-15، گونه­های صادراتی نیز تولید گردید که از جمله‌ی آن­ها می‌توان به اف-15 اسرائیلی، اف-15‌های عربستان صعودی و اف-15های ژاپن اشاره کرد که البته هواپیماهای F-15 ژاپن با کد J شناخته می­شوند. همچنین، آخرين سفارش دهنده ي F015 کره جنوبی بوده است. اف-15 های تحویلی به کره جنوبی، با كدK  شناخته مي‌شوند. در سال­های اخیر، برانامه­اي براي توليد F-15 هاي نسل پنجم با نام Silent Eagle در جريان بوده كه در زير با اين هواپيما آشنا مي شويم.

 

F-15 Silent Eagle

آخرین گونه از خانواده­ی F-15 جنگنده­ی نسل پنجمی سایلنت ایگل (عقاب خاموش) يا به اختصار F-15SE می‌باشد که در 17 مارس سال 2009 به نمایش عموم درآمد. گونه­ی F-15SE بر پایه­ی F-15E ساخته شده است. در نگاه اول تفاوت ظاهری سایلنت ایگل در انحنای 15 درجه‌ای دم محسوس است که علاوه بر کاهش بازتاب‌های راداری پهلو از وزن پیکره می‌کاهد. همچنین به ادعای "براد جونز" مدیر برنامه‌های F-15 با اضافه شدن مواد جاذب رادار در لبه‌ي حمله‌ي بال‌ها (که در نمونه‌ي نمایش داده شده وجود نداشت) سطح مقطع راداری به حدی کاهش می­یابد که این هواپیما قابل رقابت با نمونه‌ي صادراتی جنگنده­ی نسل پنجم پیشرفته­ی F-35  می‌شود.

دومین تغییر در مخازن سوخت کناری با افزایش حجم آن‌ها برای حمل مهمات است. این امر سبب کاهش چشم­گیری در بازتاب­های راداری می­شود. این محفظه‌ها می­توانند با یکی  از اين حالات پُر شوند: (1) دو موشک Aim-120 و دو موشک  Aim-9 (2) چهار موشک  Aim-120 (3) چهار عدد مهمات از خانواده‌ي JDAM تا 4000 پوند.

این دو محفظه را می‌توان از پیکره جدا کرده و محفظه‌های دیگری به­جای آن‌ها قرار داد. بدين طریق این جنگنده می‌تواند به انجام مأموریت بعدی در کمتر از 2 ساعت بپردازد. اما در حالت چندمنظوره شدن، F-15SE امکان استفاده از جایگاه‌های حمل مهمات خارجی را هم دارد که در این صورت حجم مهمات حمل شده را به 13200 کیلوگرم افزایش می‌دهد. تجهیزات الکترونیکی پیشرفته­ی ساخت شرکت "بیریتیش ائرواِسپیس" همانند نمونه‌ي ساخته شده در F-22  و F-35 است و به ادعای شركت بويینگ حتا در حالت روشن بودن رادار و سامانه­ی هشدار امواج راداری می‌تواند در رادار هواپیمای دشمن اخلال ایجاد کند. رادار مدل APG-63(V)3 توسط شركت ریثون برای F-15SE در نظر گرفته شده است، این در حالی است که بويینگ پیش‌تر از به‌روز رسانی رادار تمامیF-15E های نیروی هوایی با مدل  APG-63(V)4  در سال 2010 خبر داده بود.

قیمت تمام­شده‌ی هر فروند سایلنت ایگل 100 میلیون دلار است که با وجود قیمت 90 میلیون دلاری F-35 تأمل برانگیز است. به هر حال، تاکنون سفارش ساخت 190 فروند از سوی کشورهای اسرائیل، عربستان سعودی، ژاپن، و سنگاپور داده شده است و تحویل آن‌ها نیز 3 سال پس از امضای قرارداد می‌باشد.  

 

ویژگی­های Silent Eagle :

طول: 19.43 متر
طول بال: 13.05 متر
ارتفاع: 5.63 متر
مساحت بال: 56.5 مترمربع
وزن خالی: 31.700 پوند
بیشینه­ی وزن برخاست: 81.000 پوند
پیشرانش: یک جفت پیشران Pratt & Whtney F100-229
سرعت بیشینه: 2.5 ماخ
شعاع درگیری: 1500 کیلومتر
برد: با مخازن داخلی و سه مخزن خارجی 3900 کیلومتر
سقف پرواز: 18.200 متر
نرخ اوج­گیری: 254 متر بر ثانیه